Narcismeblog: "52 weken zonder de narcist" - Week 35 - Narrative noire
Vanuit de praktijk waar ik dagelijks luister. Naar jouw verhaal. Naar jullie strijd.
Er was eens een verhaal. Een écht verhaal. Jouw verhaal.
Je was eerlijk. Soms pijnlijk eerlijk. Niet perfect, maar écht. En je dacht: dit telt. Dit wordt gezien.
Tot je op een dag merkte dat iemand anders het begon over te nemen. Eerst subtiel. Dan explicieter. Jouw verhaal werd zijn script. Jouw woorden zijn wapen. En toen, op een dag, hoorde je iets over jezelf waarvan je dacht: wacht… is dat wat ze nu denken?
Welkom in de wereld van “Narratief Noire”: een narratief dat geen verhaal wil vertellen, maar een karaktermoord wil plegen.
De pen van de narcist schrijft geen sprookjes
Narratief Noire is geen thriller, maar een strategie.
Een methode die elk beetje nuance versmacht met zwart-witdenken.
In deze manipulatieve vertelkunst wordt jij herschreven: van mens tot monster, van complex wezen tot karikatuur.
Je bent niet langer een ex, een collega, een familielid – je bent nu de schurk in iemand anders zijn epische slachtofferverhaal.
En het is verdomd moeilijk om jezelf daar nog uit te schrijven.
Waarom doet een narcist dit? (En waarom jij het niet zag aankomen)
Een narcist leeft niet op waarheid. Die leeft op controle.
En er is geen krachtiger vorm van controle dan het verhaal.
Want wie het verhaal beheert, beheert hoe anderen kijken, praten, oordelen.
Wat jij doet, maakt minder uit dan wat zij vertellen dat je deed.
De narcist vertelt geen verhaal om zichzelf te begrijpen, maar om zichzelf te beschermen.
Tegen schaamte.
Tegen leegte.
Tegen dat ene vreselijke gevoel: ik ben niet goed genoeg.
Liever verdraait hij de feiten dan dat hij zijn eigen façade laat afbrokkelen.
En dus herschrijft hij jouw verhaal, en schuift alles wat hij niet wil zijn – manipulatief, ontrouw, emotioneel labiel – op jou.
Projectie?
Check.
Gaslighting?
Dubbelcheck.
Lastercampagne?
All inclusive!
Het script: zwart-wit denken als handleiding voor herschrijven
Voor de narcist is de wereld simpel. Nuttig of niet nuttig. Goed of slecht. Loyaal of verrader.
En zodra jij van de eerste naar de tweede categorie schuift, barst het verhaal los. Eerst zijn het fluisteringen. Dan halve waarheden. Dan pure fictie met net genoeg realisme om geloofwaardig te klinken.
Want een goed verzonnen leugen bevat altijd een korrel waarheid. De gaslampen dimmen langzaam. Mensen in jouw omgeving beginnen te twijfelen. “Ja, hij/zij was wel altijd een beetje…” Je voelt het kantelen.
En precies dat is de bedoeling.
Post-truth op microniveau: de waarheid doet er niet toe
In de wereld van de narcist is waarheid ondergeschikt aan effect.
De vraag is niet: klopt het?
Maar: gelooft men het?
Is de twijfel gezaaid?
Dan is het werk gedaan.
Het lijkt op politiek.
Op propaganda.
Op algoritmes die je blijven voeden met halve waarheden tot je werkelijkheid niet meer klopt.
Alleen is dit geen verkiezingscampagne.
Dit is je leven. Je netwerk. Je reputatie. Je plek in je familie.
En dat maakt het persoonlijk – en giftig.
Wat je verliest als jouw verhaal wordt gestolen
Als je jezelf telkens opnieuw moet uitleggen, rechtvaardigen, verdedigen… verlies je niet alleen energie.
Je verliest ook een stukje van jezelf.
Want elke keer dat iemand vraagt “maar was jij dan echt zo…?” en je weer moet zeggen “nee, echt niet”, voel je het: het blijft kleven.
Soms begin je zelfs te twijfelen. Was ik dan té gevoelig? Té hard? Had ik het beter moeten aanpakken?
Zo werkt narratieve manipulatie.
En het voelt alsof je verliest in een spel waarvan je de spelregels niet kende.
Herkenning: hoe weet je dat je in een zwart verhaal beland bent?
- Je hoort via via dingen over jezelf die niet kloppen.
- Mensen nemen afstand, maar zeggen niet waarom.
- Je krijgt het gevoel dat je je voortdurend moet verantwoorden.
- Je merkt dat je niet meer op je eigen herinneringen durft vertrouwen.
- Je wordt neergezet als de jaloerse ex, de gestoorde collega, de moeilijke dochter.
- …
En onder al die lagen: een diepe, vermoeiende verwarring. Want als zovelen het geloven… is het dan toch waar?
Nee. Maar dat is het geniepige aan goed vertelde leugens.
Wat kan je doen?
Allereerst: stop met het proberen te winnen van het verhaal van de narcist. Dat is een script waarin jij nooit de hoofdrol krijgt.
Wat je wél kan doen:
- Ken jouw waarheid. Schrijf, praat, documenteer. Niet voor hen. Voor jezelf.
- Zoek jouw mensen. Mensen die je écht kennen. Die je durven bevragen én geloven.
- Stel grenzen. Niet alles hoeft weerlegd. Niet elk gerucht verdient een weerwoord.
- Laat de projecties liggen waar ze horen. Hun rotzooi is niet jouw verantwoordelijkheid.
- Kies je eigen vertelstem. Misschien moet je geen verhaal verdedigen, maar een nieuw beginnen.
Het belang van epistemische autonomie
Oké, heel af en toe hou ik van dure en amper gebruikte woorden. Maar geef toe, prachtige term, toch?
Epistemische autonomie.
Het recht – en het vermogen – om zélf te bepalen wat waar is in jouw beleving.
Om je eigen herinneringen, ervaringen en intuïtie te vertrouwen.
Dat is precies wat “Narratief Noire” probeert te breken.
Maar weet dit: jouw intuïtie is niet kapot.
Hij is gaslighted.
Jouw herinneringen zijn niet fout.
Ze zijn overschreven.
Wat overschreven is, kan herschreven worden.
Hun verhaal is niet het einde
Je bent niet wat ze over je zeggen.
Je bent degene die overleefde. Die bleef staan, terwijl jouw verhaal tot pulp werd geperst en herschreven.
Maar je bent er nog. En dat betekent: jij mag opnieuw beginnen.
Niet met schreeuwen. Niet met overtuigen.
Maar met schrijven.
(Zoals ik al zovelen heb aangeraden: schrijf een boek over je ervaring. Ik wil alvast een exemplaar!)
Tot die tijd
Tot volgende week
Jeroen
tot volgende week