Narcismeblog: "52 weken zonder de narcist" - Week 39: reageer jij nu echt zo raar?
Vanuit de praktijk waar ik dagelijks luister. Naar jouw verhaal. Naar jullie strijd.
Hey lieve lezer!
Ik begin deze week graag met een quote:
"Abnormaal reageren op een abnormale situatie? Dat is normaal!"
Die zin al gehoord? In therapie, gelezen op instagram of ergens anders?
Klinkt als een paradox? Zeker.
Maar eigenlijk is het een van de meest geruststellende zinnen die je ooit kunt horen als je met de gevolgen van trauma kampt.
In deze blog duiken we erin: waarom jij niet ‘raar’ reageerde, waarom je lichaam geen vijand is, en hoe je na chaos toch weer richting groei kunt bewegen
1. Trauma is niet altijd een klap in je gezicht
Als we aan trauma denken, denken we vaak aan iets acuut: een ongeval, een overval, een ramp.
Eén grote klap.
En dan: verwerking.
Maar sommige trauma’s zijn als druppels die steeds vallen.
Niet spectaculair, maar slopend.
Denk aan jarenlang leven met een kritische ouder, een partner die telkens nét onder de radar blijft manipuleren, een baas die je klein houdt.
Deze ‘chronische belegering’, zoals ik het noem, tast niet alleen je zelfbeeld aan, maar programmeert je hele zenuwstelsel om in overlevingsmodus te blijven.
2. Narcistisch misbruik: een masterclass in verwarring
Een veelvoorkomend voorbeeld van zo’n slopende situatie is een relatie met een narcist.
Het begint als een droom – alles klopt. Liefde, aandacht, bewondering. Je denkt: dit is het.
Maar al snel verandert het in een doolhof van verwarring:
Je wordt bekritiseerd, maar dan met een glimlach.
Je wordt genegeerd, maar jij bent ‘te gevoelig’.
Je twijfelt aan je geheugen, want de ander zegt: “Dat heb ik nooit gezegd.”
Gaslighting, schuldomkering, isolatie – het zijn geen incidenten, het is een systeem.
Een systeem dat jouw innerlijk kompas saboteert.
Geen wonder dat je op een gegeven moment zelf niet meer weet wat waar is.
3. Je hersenen doen gewoon hun werk (en dat is overleven)
Wanneer je in zo’n onveilige omgeving leeft, gebeurt er iets in je hoofd. Letterlijk.
Je stresssysteem staat continu ‘aan’.
Je amygdala (je interne alarmbel) wordt hypergevoelig.
Je hippocampus (je geheugenbibliotheek) krimpt.
Je prefrontale cortex (die je helpt rationeel te denken) raakt ondergesneeuwd.
Kortom: je reageert emotioneler, vergeet sneller dingen, en raakt sneller overweldigd.
Niet omdat je ‘gek’ bent, maar omdat je lijf zegt: “We leven in oorlog. Alles op scherp.”
4. Vechten, vluchten, bevriezen en... behagen
Ken je de vier V’s van trauma-reacties? Ze komen uit ons autonome zenuwstelsel en zijn perfect ontworpen voor één ding: overleven.
Vechten
Boos worden, wegduwen, confronteren,...
Vluchten
Letterlijk of figuurlijk weglopen van de situatie
Bevriezen
Verlamd raken, niet meer kunnen denken of praten, ...
Behagen
Alles doen om de ander tevreden te houden, je eigen grenzen opofferen om ‘het gezellig te houden’. Doen alsof.
Veel mensen herkennen vooral die laatste.
Altijd de lieve vrede willen bewaren, zelfs als het ten koste van jezelf gaat?
Geen zwakte.
Geen karakterfout.
Gewoon een slimme overlevingsstrategie die je ooit hielp.
5. Je bent niet ‘te veel’ – je bent afgestemd op gevaar
Mensen die trauma hebben meegemaakt, worden vaak ‘gevoelig’ genoemd.
Alsof dat iets slechts is.
Maar wat er echt aan de hand is?
Je zenuwstelsel is getraind om subtiele signalen op te pikken.
Een zucht.
Een blik.
Een stilte.
Je systeem scant alles op mogelijke dreiging.
Niet omdat je drama zoekt, maar omdat je ooit hebt geleerd dat gevaar onverwacht en ongrijpbaar is.
6. En dan dat schuldgevoel...
Misschien heb je het zelf meegemaakt: je barst een keer uit tegen je partner, je reageert extreem op een kleine opmerking, of je sluit jezelf helemaal af.
En daarna?
Schaamte.
Schuld.
“Ik ben net zo erg als zij.”
Nee.
Wat jij deed, was geen misbruik.
Het was een overspoeld zenuwstelsel dat op tilt sloeg.
Een lichaam dat zei: “Ik kan niet meer.”
Reactief gedrag is geen teken dat je faalt – het is een teken dat je grens bereikt is.
7. De weg terug: glimmers, geen bliksemschichten
Herstellen van trauma is geen lineaire weg.
Het is ook geen Hollywood-transformatie met dramatic music en een climax.
Het begint met mini-momenten. Glimmers.
Een warme kop thee.
Iemand die écht luistert.
Je hond die op je voeten komt liggen.
Die kleine dingen geven je zenuwstelsel een signaal: “Het is oké. Je mag landen.”
En dat zijn de zaadjes van herstel.
8. De wetenschap is hoopvol: je brein kan herstellen
Neuroplasticiteit is een moeilijk woord voor iets moois: je brein is kneedbaar.
Ja, trauma verandert je.
Maar veiligheid, liefde en bewuste ervaringen veranderen je ook.
In de goede richting.
Met therapie, zelfcompassie, verbinding en zachtheid kun je letterlijk nieuwe paden aanleggen in je brein.
Nieuwe verbindingen die je helpen voelen: ik ben veilig, ik ben waardevol, ik mag bestaan.
9. Je reactie was normaal. Punt.
Als je niets anders onthoudt van deze blog, onthoud dan dit: je reactie op iets abnormaals was normaal.
Je bent niet stuk.
Je bent afgestemd op gevaar omdat je daar in moest leven.
Nu je die situatie achter je laat, mag je ook die afstemming zachtjes loslaten.
Op jouw ritme.
Tot slot: jij bent het bewijs
Jij bent hier.
Jij leest dit.
Jij zoekt naar woorden voor wat je hebt meegemaakt.
Dat is geen zwakte.
Dat is kracht.
Je lijf is niet je vijand.
Je zenuwstelsel is niet ‘kapot’.
Je emoties zijn geen probleem.
Ze zijn richtingaanwijzers.
Laat deze blog een herinnering zijn: je bent normaal. Zelfs in alles wat vreemd voelt.
En soms, heel soms, is dat precies het begin van iets nieuws.
Tot volgende week
Jeroen